Back to top

Τηλέμαχος

Κάνθος

Θεωρείται ένας από τους «πατέρες» της κυπριακής ζωγραφικής και υπήρξε ο πρώτος χαράκτης στο νησί. Κατάγεται από την Άλωνα της Πιτσιλιάς. Το 1929 πήγε στην Αθήνα με πρόθεση να προετοιμαστεί για σπουδές αρχιτεκτονικής στο Πολυτεχνείο και παράλληλα γράφτηκε στη ζωγραφική, την οποία τελικά επέλεξε να ακολουθήσει. Δάσκαλοί του ήταν ο Σπύρος Βικάτος, ο Δημήτρης Μπισκίνης και ο Ουμβέρτος Αργυρός. Το 1934 έγινε δεκτός στην τάξη χαρακτικής του Γιάννη Κεφαλληνού, όπου και διέπρεψε. Μαζί με τους συμφοιτητές του Γ. Μόραλη, Γ. Τσαρούχη, Ν. Εγγονόπουλο, Γ. Δήμου, Δ. Δανιήλ, Τάσσο, Γ. Μανουσάκη κ.α. ανήκει στη φημισμένη «Γενιά του τριάντα». Φοιτητής ακόμα, είχε την ευκαιρία να εργαστεί ως βοηθός με το χαράκτη δάσκαλό του σε πολυτελείς εκδόσεις βιβλίων. Το 1936 έζησε και εργάστηκε για μερικούς μήνες στην Κέρκυρα, στο Εργαστήριο Γραφικών Τεχνών Ασπιώτη-ΕΛΚΑ, εταιρεία με την οποία συνέχισε να συνεργάζεται και στην Αθήνα.

Το 1939 αναγκάστηκε, λόγω του πολέμου, να επιστρέψει και να παραμείνει στην Κύπρο, όπου βιοπάλαιψε. Τα πρώτα δύο χρόνια έμεινε αποκλεισμένος  στην Άλωνα χαράζοντας και ζωγραφίζοντας, ενώ αργότερα του ζήτησαν να εργαστεί ως σκηνογράφος και ενδυματολόγος στο νεοσύστατο κυπριακό θέατρο "Λυρικό" και "Νέο Λυρικό". Παράλληλα έκανε σ' αυτή την περίοδο εκατοντάδες πορτρέτα, σχέδια, ακουαρέλες και ελάχιστες ελαιογραφίες.

Το έργο του είναι ολοκληρωτικά εμπνευσμένο από το τοπίο και τους ανθρώπους της Κύπρου. Αφετηρία των προσωπικών εικαστικών του αναζητήσεων αποτέλεσε η τοπιογραφική ζωγραφική του 19ου αιώνα. Το ζωγραφικό του έργο χαρακτηρίζεται από μεγάλη εκφραστική δύναμη και λυρικότητα. Ιδιαίτερα ασχολήθηκε με την τοπιογραφία και μελέτησε σε βάθος το κυπριακό φως και χρώμα. Πρόθεσή του δεν υπήρξε η πιστή αντιγραφή των εξωτερικών χαρακτηριστικών των θεμάτων του, αλλά η ελεύθερη εικαστική μεταγραφή και ερμηνεία τους. Πέρα από την προσπάθεια του να δώσει το χαρακτήρα του φωτός, δεν παραγνώρισε τα ουσιαστικά χαρακτηριστικά του κυπριακού χώρου, τα οποία πρόβαλλε με τη διακριτική απλοποίηση, τη σχηματοποίηση και την αφαίρεση των παραπληρωματικών και ανεκδοτολογικών θεμάτων. Γνώστης του χρώματος, το χρησιμοποίησε με τόλμη και ευαισθησία για να αποδώσει το θεματικό περιεχόμενο, αλλά παράλληλα για να δώσει όγκους και προοπτική, και τελικά για να ολοκληρώσει το εκφραστικό περιεχόμενο του θέματος.  

Ο ίδιος ο καλλιτέχνης χαρακτήρισε την τέχνη του ως "βιωματική", γιατί βρισκόταν σε άμεση σχέση με αυτό που ζούσε. Σε αντίθεση με τη ζωγραφική του που είναι ποιητική με πολύ λυρισμό, η χαρακτική του, ιδιαίτερα στα έργα που σκάλισε το 1941 στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και μετά την τραγωδία του 1974, είναι ρωμαλέα και δραματική με τρομερή εκφραστική δύναμη. Η σύνθεση των έργων είναι λιτή με συμβολικό, πανανθρώπινο χαρακτήρα.  Ιδιαίτερη θέση στο χαρακτικό του έργο για την εσωτερικότητα και δύναμη της έκφρασης έχει η  σειρά των δώδεκα ξυλογραφιών με τίτλο "Σκληροί Χρόνοι" η οποία και βραβεύτηκε το 1984 στην ΧV Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας.

Κύπριος, 1910-1993

Τηλέμαχος Κάνθος, Παράκληση, 1972, Λάδι σε καμβά, 44 x 47 εκ.

Υπόλοιποι καλλιτέχνες

M

Α

Ά

Β

Γ

Δ

Ε

Ζ

Θ

Ι

Κ

Λ

Μ

Ν

Ο

Π

Ρ

Σ

Τ

Φ

Χ

Back to top